7 Aralık 2018 Cuma

MOĞOLLARA DUR: AYN CALUT

MOĞOL - MEMLÜK SAVAŞLARI 1

İran'da Moğol karşıtı Harzemşah hareketleri öfkeyle karşılanıyordu. Hem bölge devletleri hem Moğollar harekete geçmek için fırsat kolluyordu. İlk hamle bölge devletlerinden geldi. Selçuklu, Eyyubi ve Ermeni Kilikya Devleti onlara karşı harekete geçtiler. Harzemşahlar, Yassı Çemen Savaşı'nda  yenildi ve iyice güçten düştüler. Bunu Moğollar fırsat bildi ve bir kez daha İran'a girdi. Harzemşah devletine son verildi. Şimdi Moğol orduları İslam'ın kalbine yakındılar. Yenilgisizdiler kana ve ganimete susamışlardı. İslam devletleri ise o sırada altın çağlarını yaşıyorlardı. Bilim ve felsefede çok öndeydiler. Ama Moğol hordası savaş ve yıkımdan başka bir şeyden anlamazdı. Yıkım çok yakındı.

Hülagü Han ilerleyen yıllarda 100.000 askeri ile bölgeye geldi ve efsanevi haşhaşi tarikatına son verdi. Bunu takiben de Abbasi Halifesi üzerine yürüdü ve onu korkunç bir şekilde katletti.  Zamanının en güzide şehri Bağdat mahvolmuştu. O dillere desten kütüphaneleri, sokakları yanıyordu. Halkı perişandı. Hülagü durmadı. Gürcüleri, Haçlıları ve Ermenileri de yanına alarak zayıf durumda ki Eyyubi devletine yürüdüler. 10 Ocak 1260 tarihinde Halep'te Bağdat'ın kaderini paylaştı. Eyyubiler Memlüklerden yardım istemişti. Şimdi Memlükler ne yapacaktı? Kendilerinden üstün düşmana teslim mi olacaklardı? Tarihte talihin önemi yadsınamaz. Büyük Han Möngke'nin ölümü ile Hülagü ana vatanına döndü.

Hülagü Han geride Ketboğa Noyan komutasında ordusunun az bir kısmını bırakmıştı. Ketboğa Noyan, Memlüklere barış teklif ettiyse de bu teklifi reddedildi. Memlükler Moğollara karşı fırsat elde etmişti ve sonuna kadar kullanacaklardı. Memlük orduları Filistin taraflarına doğru harekete geçti.  Daha sonra bir süre Ketboğa'yı kovalamak ve savaşa zorlamak mecburiyetinde kaldılar. Savaş alanı efsaneye göre Davut'un Goliat'ı yendiği yerdi: Ayn-ı Calut

3 Eylül 1260 Ayn Calut Savaşı


BERCESTE YAZILAR

Ketboğa Noyan savaş alanında 25.000 kişilik bir orduya sahipti. İlk hücum Baybars komutasında ki Memlük öncülerinden geldi ama Moğollar onları ezdi. Öncüler geri çekilmeye başladılar. Saldırıya dayanamıyor ve Moğol ordusunca vadiye sürükleniyorlardı. Elbette bu olayın görünen kısmıydı. Memlük Sultanı Kutuz, Moğolu Moğol usulüyle bozguna uğratmayı planlıyordu.Türkler ve Moğolların sık kullandığı bir taktikti bu: Hilal Taktiği. Plan  başarılı gitmişti ama yine de Sultan Kutuz tedbirliydi. Hücum yine Moğollardan geldi. Ketboğa Noyan'ın birinci hattı merkeze saldırırken ikinci hattı Memlük sol kanadını vurdu. Sultan Kutuz sağ kanadı sola destek olarak yollamak zorunda kaldı. Çarpışma Memlükler açısından çok zorlu geçmişti ama nihayetinde sol kanatta tekrar hakimiyeti sağlamışlardı.Şimdi hamle sırası Memlüklerindi. Sultan Kutuz'un ihtiyat birlikleri sol ve sağ kanattan Moğol hordasını sardı. Sultan Kutuz bile şahsi olarak hücuma katıldı. Moğol ordusu bozguna uğratıldı. Ketboğa Noyan savaş alanında can verdi.

Ayn Calut Savaşının Sonuçları ve önemi


Bu savaş öyle basit bir hadise değildir. Bütün insanlık tarihini etkilemiştir. Bu savaşın sonunda Moğolların 43 yılda oluşan yenilmez imajı çürütülmüştür. Mısır ve İslam bir süre daha Moğollar ile uğraşmak zorunda kalacak olsa da en azından yok oluştan kurtulmuştur. Memlükler tarihe Moğolları yenilgiye uğratan Türk devleti olarak geçti.

I. Humus Savaşı

Bu yenilginin haberini alan Moğollar intikam hırsıyla doldu. Ama Altın Orda Han'ı Berke'nin saldırıları bir iç savaşa neden olmuştu. Ellerinde gönderebilecek pek bir güç yoktu. Moğolların İran kolundan yaklaşık 6000 Moğol harekete geçti. Eylül 1260'ta Memlükler onları da bozguna uğrattı. Savaş Humus kenti yakınlarında gerçekleştiği için bu adla anıldı. Bu kentin gördüğü ne ilk ne de son savaş olacaktı bu.